Zaboravljene kapije u Koviljači

188
kapije parka banja koviljaca

U predratnoj Banji Koviljači, tidesetih godina postojale su ulazne kapije u ovo poznato banjsko lečilište, izgrađene po projektu iz 1929. godine. Danas za to malo ko zna, a čak i oni malobrojni koji se sećaju kapija, ne pamte originalni natpis koji je obaveštavao putnike da ulaze u kraljevsku Banju Koviljaču.

Na ovaj detalj podseća meštanin Vladimir Vulović, koji svakodnevno dočekuje goste i kao turistički vodič ih upoznaje sa istorijom ovog mesta.

– Na tablama privezanim za vrh kapija pisalo je „Konji hodom, a volove vodi“! Na taj način su oni imućniji meštani koji su imali fijaker ili zaprežna kola, ali i putnici namernici koji su ulazili u Banju iz pravca Zvornika obaveštavani, da kočije moraju usporiti a konji iz kasa preći u lagani hod. Rabadžije su, za razliku od njih, čak morali i sići sa svojih kola, i držati volove za uzde dok se prolazi „glavnim putem“ kroz Banju – priča Vulović.

On podseća da su svi bez pogovora poštovali napisano, pogotovo što su i same banjske kafane mamile umorne putnike i fijakeriste da odmore posle dugog puta, i naprave pauzu u nekoj od banjskih bašti.

Kapija od Zvornika se nalazila kod sadašnje Curićeve kafane, a druga, iz pravca Loznice, upravo ispred Vulovićeve kuće, koji objavljujući knjige o Koviljči i na druge načine pokušava da otrgne od zaborava jednu lepu banjsku priču o originalnim kapijama i još originalnijim natpisima.

Kapije danas postoje na ulasku u banjski park, a one su izgrađene neposredno pred Drugi svetski rat, i to po projektu iz 1938. godine. Vulović kaže da je Koviljača tada pripadala Drinskoj banovini i da se striktno vodilo računa o tome da se kapije uklope u već postojeći ambijent.

– Projekat je stigao iz Šapca, a predviđao je da se kapije izrade od sige, specijalne vrste kamena koji se mogao naći pod Gučevom. Izgrađene su četiri kapije koje su povremeno morale biti rekonstruisane, zbog specifičnosti kamena. Dve su označavale ulaz u park kod Kur-salona i bile su u početku spojene drvenom ogradom, dok su druge dve označavale ulaz u park u centru Banje, i sa druge strane gde se nalazila „gvožđevita voda“ – priča Vulović.

Kasnije, prilikom izgradnje crkve Svetih apostola Petra i Pavla, sedamdesetih godina prošlog veka, odlučeno je da se svetinja obloži istom vrstom kamena od koga su izgrađene banjske kapije.

Sige više nema na Gučevu u onoj meri u kojoj se nekada mogla naći, ali pravi poznavaoci podrinjskih terena je i dalje pronalaze, i koriste uglavnom za ulepšavanje svojih bašti, vrtova ili fontana.